Erişilebilirlik sadece fiziksel yollar inşa etmekle değil, aynı zamanda bu alanların kimin için tasarlandığını doğru işaretlerle belirtmekle tamamlanır. Engelli sembolleri, dil bariyerlerini aşan evrensel bir iletişim aracıdır. Rednasis olarak, hissedilebilir yüzey uygulamalarımızı bu sembollerle entegre ederek, mekanları sadece “ulaşılabilir” değil, aynı zamanda “anlaşılabilir” hale getiriyoruz.
İşte dünya genelinde kabul gören ve projelerimizde sıkça referans aldığımız temel engelli sembolleri ve anlamları:
1. Uluslararası Erişilebilirlik Sembolü (Tekerlekli Sandalye)
En yaygın bilinen semboldür. Mavi zemin üzerine beyaz tekerlekli sandalye figürü, o alanın bedensel engelli bireyler (özellikle yürüme zorluğu çekenler) için uygun olduğunu belirtir.
-
Anlamı: Engelli park yerleri, rampalar, asansörler ve erişilebilir tuvaletleri işaret eder.
-
Modern Versiyon: Son yıllarda “Aktif ISA” adı verilen, tekerlekli sandalyeyi kullanan bireyin hareket halinde olduğu sembol, engelli bireylerin toplumsal hayattaki aktif rolünü vurgulamak için daha sık tercih edilmektedir.
2. Görme Engelli Sembolleri
Görme kısıtlılığı olan veya tamamen görme engelli bireyler için kullanılan sembollerdir.
-
Beyaz Bastonlu Figür: Alanın görme engelliler için optimize edildiğini (hissedilebilir yüzeylerin varlığı gibi) gösterir.
-
Göz Üzerinde Çizgi: Görme engelini ifade eder.
-
Braille Alfabesi Sembolü: Bilgi panolarında veya asansör butonlarında kabartma yazı (Braille) desteği olduğunu belirtir.
3. İşitme Engelli Sembolleri
İşitme engelli sembollerinin doğru ve görünür bir şekilde kullanılması, işitme engelli bireylerin toplumsal hayata tam katılımını sağlamak için büyük önem taşır. Bu semboller, engelleri aşarak daha kapsayıcı ve erişilebilir bir dünya yaratmaya katkıda bulunur.
1. ULUSLARARASI İŞİTME ENGELLİ SEMBOLÜ: Bu sembol, işitme engellilerin erişilebilirliğini simgeleyen evrensel bir işarettir. Mavi zemin üzerinde beyaz bir kulak figürü ve üzerinde bir çizgi ile gösterilir (image_37.png, image_38.png). Havaalanları, tren istasyonları, kamu binaları, tiyatrolar ve sinemalar gibi yerlerde yaygın olarak kullanılır.
2. İNDÜKSİYON DÖNGÜSÜ (HEARING LOOP): Bu sembol, işitme cihazı kullanıcıları için indüksiyon döngü sisteminin (hearing loop) bulunduğunu gösterir (image_39.png, image_40.png). Sistem, sesi elektromanyetik dalgalar aracılığıyla doğrudan işitme cihazına iletir. Konferans salonları, tiyatrolar ve kiliseler gibi yerlerde bulunur.
3. YARDIMCI DİNLEME SİSTEMLERİ: Bu sembol, indüksiyon döngüsünün yanı sıra diğer yardımcı dinleme sistemlerinin (örneğin FM veya kızılötesi sistemler) mevcut olduğunu belirtir (image_41.png, image_42.png). Kulak figürü ve ses dalgalarını simgeleyen çizgilerle tasarlanır. Toplantı odaları ve halka açık etkinlik alanlarında bulunur.
4. İLETİŞİM DESTEĞİ: İşitme engelli bireylerin iletişimini kolaylaştırmak için kullanılan diğer semboller ve işaretler arasında işaret dili yorumlaması (two hands signing) ve altyazılı içerik (CC – closed captioning) bulunur. Bu semboller, televizyon yayınları, videolar ve canlı etkinliklerde iletişim desteğini belirtir.
4. Görünmeyen Engeller ve Nöroçeşitlilik: Farkındalığın Sessiz Dili
Erişilebilirlik sadece fiziksel engelleri aşmak değil, aynı zamanda dışarıdan fark edilmeyen ihtiyaçları da anlamaktır. Modern mimari ve şehir planlamasında bu semboller, bireylerin daha sabırlı ve destekleyici bir ortamda bulunmasını sağlar.
Görünmeyen Engel (Ayçiçeği Sembolü)
Ayçiçeği sembolü (Sunflower Lanyard), dünya genelinde otizm, demans, kronik ağrı, görme/işitme azlığı veya anksiyete gibi dışarıdan ilk bakışta anlaşılmayan engelleri temsil eder. Bu sembolü taşıyan bireyler, kalabalık alanlarda ek süreye, yardıma veya sadece biraz anlayışa ihtiyaç duyabileceklerini nazikçe belirtirler. Havaalanları ve büyük kamu binalarında bu farkındalık, kapsayıcı hizmetin temelidir.
Zihinsel ve Bilişsel Engel Sembolleri
Genellikle bir beyin figürü veya sadeleştirilmiş insan silüetleri ile ifade edilir. Bu işaretler, o alanda sunulan bilgilerin “Basit Dil” (Easy Read) kurallarına uygun olduğunu, karmaşık olmayan yönlendirmeler kullanıldığını ve nöroçeşitli bireyler için duyusal açıdan optimize edilmiş bir ortam sağlandığını gösterir. Karmaşayı azaltan tasarımlar, zihinsel bariyerleri ortadan kaldırır.
